Güney Amerika (Şili, Brezilya ve Arjantin) Teknik İnceleme Gezisi

Türk madencileri Latin Amerika'da

Yurt Madenciliğini Geliştirme Vakfı tarafından Güney Amerika ülkelerine düzenlenen gezide katılımcılar, Şili, Brezilya ve Arjantin'deki önemli Bakır, Kurşun, Çinko, Altın ve Kömür maden ve tesislerini yerinde inceleme ve yetkililerden ilk elden bilgiler alma imkanı buldular.

Yurt Madenciliğini Geliştirme Vakfı, amaçları doğrultusunda, madencilerin bilgi ve görgüsünü arttırmak, edinilen bilgilerin ülkemiz madenciliğinde uygulanarak kalite ve verimliliğin yükseltilmesi, maliyetlerin düşürülmesi ve dolayısıyla ülke madenciliğinin gelişmesine katkı sağlamak üzere her yıl dünyadaki başlıca maden ve tesislerine teknik inceleme gezileri düzenliyor.

Bu gezilerde madencilerin yeni üretim teknolojilerini, iş güvenliği ve işçi sağlığı konusundaki uygulamaları yerinde görmesi, bilgi ve görgülerini arttırması hedefleniyor. Kazanılan teknik bilgi ve kültürün, ülkemizde uygulanması, üretimde verimlilik ve kalitenin arttırılması, maliyetin düşürülmesi ve iş güvenliği standartlarının yükseltilmesine olanak sağlayarak ülke madenciliğinin gelişmesine katkı sunuluyor.

Bu kapsamda 19 Ekim -1 Kasım 2014 tarihleri arasında Güney Amerika ülkelerini kapsayan bir gezi düzenlendi. Madencilikle ilgili önemli kamu ve özel sektör kuruluşlarının temsilcilerinden oluşan 30 kişilik bir kafile ile gerçekleşen gezide katılımcılar, Şili, Brezilya ve Arjantin'deki önemli Bakır, Kurşun, Çinko, Altın ve Kömür maden ve tesislerini yerinde inceleme ve yetkililerden ilk elden bilgiler alma imkanı buldular. Gezi kapsamında ayrıca Brezilya'nın MTA'sı denilebilecek Maden Teknolojisi Kurumu CETEM'e bir ziyaret gerçekleştirildi ve Şili'nin Başkenti Santiago'da yapılan Uluslararası Cevher Hazırlama Kongresi'ne katılım sağlandı.

Yurt Madenciliğini Geliştirme Vakfı Başkanı Prof. Dr. Güven Önal’ın danışmanlığında ve Doç. Dr. Abdullah Ekrem Yüce’nın başkanlığında gezi kafilesinde şu isimler yer aldı:  Selahattin Erdoğan (MİGEM), Mehmet Tombul (MİGEM), Kenan Aksoy (MİGEM), Sevinç Aktaş, Adil Tunç (TKİ Silopi), Ahmet Deniz (Koza Altın), Ali Tükistanlı (ESAN Eczacıbaşı), Aslı Yentüz Hakverdi (TKİ ELİ), Bayram Altıntop (MATEL), Bülent Tüfekçioğlu (Tüfekçioglu Kauçuk), Cengiz Uysal (Uysal Madencilik), Çiğdem Yenel, Erdoğan Karaman (ESAN Eczacıbaşı), Erkan Turan (Koza Altın), Fatih Mehmet Bilge (TKİ GLİ), Fatih Sarıca (TKİ ÇLİ), Gülenay Aşık, Hasan Yılmaz (Yılmaz Madencilik), İrfan Pullukçu (İbrice Madencilik), İsmail Ceran (TKİ ELİ), Kenan Emiralioğlu (TKİ BLİ), Mehmet Taksuk (TKİ GLİ), Meltem Kumyol (Çorlu Beton), Metin Aktan (TKİ), Muzaffer Çavdar (TKİ), Neşe Emiralioğlu, Selahattin Gülbeyaz (Ersel Ağır Makine), Ayşe Koç (YMGV) ve Abdullah Ekrem Yüce (İTÜ).

IMPC 2014 Kongresi

19 Ekim -1 Kasım 2014 tarihleri arasında düzenlenen gezinin ilk durağı, Dünyanın en önemli bakır üreticilerinden biri olan ve ekonomisi esasen başta bakır olmak üzere madenciliğe dayanan Güney Amerika ülkesi Şili vardı. Gezi kafilesi, ilk olarak, 20-23 Ekim tarihlerinde başkent Santiago'da düzenlenen IMPC 2014 Uluslararası Cevher Hazırlama Kongresine katıldılar.

IMPC 2014’de 26 adet çağrılı ve keynote, 321 sözlü ve 158 poster olmak üzere, toplam 505 bildiri sunulmuştur. Türkiye 45 katılımla, Şili, Çin, Avustralya, Kanada, Brezilya ve ABD’nin arkasından 7. sırada yer aldı. Türkiye’nin bildiri ve poster sayısı 26 olup, sıralamada 9’uncu sıradaydı.

Los Tortolos  Altyın-Bakır Flotasyon Tesisi

24 Ekim tarihinde Şili'nin en önemli bakır üreticilerinden biri olan Anglo American şirketine ait  Los Tortolos Bakır-Molibden Flotasyon Tesisi ziyaret edilerek incelemelerde bulunuldu. Bakır-Molibden madeni Ant Dağlarında 3.500 metre yükseklikte olup, burada üretilen % 0.6 Cu ve % 0.1 Mo tenörlü 150.000 ton/gün cevher, madende kırılıp öğütüldükten sonra 56 Km’lik boru hattı ile Los Tortolos flotasyon tesisine gönderilmekte ve burada Cu ve Mo konsantreleri elde edilmektedir. Mevcut cevher rezervi 2.17 milyar ton olarak tespit edilmiş olup, rezerv arttırma çalışmaları devam etmektedir. Bakır konsantresi % 22-24 Cu, Molibden ise, % 51 Mo düzeyindedir. Maden ve Tesis de 1.700 kişi çalışmaktadır. 

2011 yılında, 2.8 milyar dolarlık bir yatırım yapılarak Los Bronces'ın üretim ve tesis kapasitesinde revizyona gidilmiş. Bu iyileştirmenin ardından tesisin üretim kapasitesi de yılda 400.000 ton’a çıkarılmış. Şirket yetkililerinin verdiği bilgiye göre, yenileme çalışmaları 2012 yılı sonunda tamamlanan tesiste revizyon öncesi günlük tüvenan (ham) bakır üretimi yaklaşık  900 ton civarında imiş. Los Bronces, 2011’de yaklaşık 179 bin ton konsantre bakır üretmiş. Önümüzdeki 10 yıl içerisinde bakır ve molibden üretiminin daha da arttırılması planlanıyor.

150 yıldır faaliyette olan madenin kalan ömrünün 30 yıl olduğu tahmin ediliyor. Madende bir yandan da rezerv geliştirme çalışmaları devam ediyor.

Maden ve tesiste dikkat çeken bir ayrıntı ise iş kazaları ile ilgili istatistiki bilgilerin, günlük olarak bir panoda duyurulması.

Brezilya'nın MTA'sı CETEM 

Gezi kafilesi, Şili'de yaptığı incelemelerin ardından Güney Amerika'nın en büyük ülkesi ve dünyanın önde gelen ekonomilerinden biri olan Brezilya'ya geçti. Bu ülkedeki ilk durak, Brezilya'nın MTA'sı diyebileceğimiz CETEM yani Maden Teknolojileri Merkezi idi. Bilim ve Teknoloji Bakanlığına bağlı olarak, 1978’de kurulmuş olan CETEM'in 20.000 m2’lik  alanda, 15 laboratuvar, 3 pilot tesis ve bir özel kütüphanesi bulunuyor. Gezi kafilesinin  CETEM ziyaretinde merkezin çeşitli bölümlerinde incelemelerde bulunuldu ve yetkililerden bilgi alındı. Ayrıca, Prof. Dr. Güven Önal tarafından CETEM yetkililerine bir plaket takdim edildi.

Yamana Gold Inc. - Chapada Bakır-Altın madeni

Kafile 27 Ekim tarihinde Yamana Gold Inc. Şirketine ait Chapada Bakır-Altın madenine gitti. Goias Eyaletinde, Brasilia kentinin 270 km. kuzeybatısında bulunan maden 2007 yılında üretime başlamış. Madenin sahibi olan Yamana Altın Şirketi Brezilya, Arjantin, Şili, Meksika ve Kanada dahil kıta genelinde altın madenleri ve zenginleştirme tesisleri bulunan Kanada merkezli önemli bir altın üreticisi.

Chapada madeninde açık ocak madeninin genişliği 1100 m, uzunluğu 4400 m, derinliği ise 180 m. Buradan çıkarılan cevher  yıllık 22 milyon ton zenginleştirme kapasitesi olan flotasyon tesisinde zenginleştiriliyor. Tesiste 2013 yılında üretimi 110,618 oz (3.5 ton) altın ve 130.2 milyon lb (65100 ton) Bakır üretimi gerçekleştirilmiş. Maden yetkilileri, 2013 yılı verilerine göre, bakır cevheri tenörünün %0,355; altın tenörünün ise 0,264 g/ton olduğu bilgisini veriyorlar. 2013 yılı rakamlarına göre sahadaki kanıtlanmış ve mümkün altın rezervi  3.8 (119 ton) milyon oz., Bakır rezervi ise 11,6 milyon ton düzeyinde.

Madende üretimin 2024 yılında tamamlanması ve madenin kapatılmasından sonra, 2029 yılında da reklamasyonun bitirilmesi planlanıyor.

 

 

Vazante Çinko Madeni

Teknik inceleme gezisinin Brezilya'daki sonraki durağında önemli bir Çinko-Kurşun madeni ve zenginleştirme tesisi vardı. Madenin ve tesisin sahibi olan Votorantim Metals şirketi % 100 Brezilya sermayeli bir şirket. 1996’da kurulmuş olan Votorantim Metals Çinko üretiminde Latin Amerika’nın en büyüğü olmakla birlikte dünyanın da en büyükleri arasında. Votorantim’in Vazante ve Paracatu (Morro Agudo) şehirlerinde iki ana madeni bulunuyor. Yıllık 730 bin ton Çinko üretim kapasitesine sahip şirket, geçirdiği genişleme projesinin ardından dünyanın 5. büyük çinko üreticisi konumuna yükselmiş. Brezilya (4), Çin (1), ABD (4) ve Peru(l) olmak üzere dört ayrı ülkede 10 ayrı üretim tesisi bulunan Votorantim Metals, Çinko oksitte dünya lideri ve çinko tozu üretiminde ikinci konumda bulunuyor.

Maden, 20.000 nüfusu bulunan Vazante şehrine 7.5 km’dir. Yeraltı madenin güney ve kuzeyi arasındaki mesafe 12 km’dir. Vazente Çinko madeni 1951 yılında keşfedilmiş. 1961’de araştırmalara başlanmış, 1969’da açık ocak işletme faaliyetlerine, 1983 yılında ise yeraltı faaliyetlerine  başlamış, 1993 yılında ise endüstriyel ölçekte üretime geçmiştir. 2009 yılında açık işletme kapatılmıştır. 2012 yılında da Pb/Ag konsantre üretimine başlanmıştır.

Faaliyetleri: Jeolojik arama, madencilik ve konsantre üretimi (Pb/Ag Konsantresi ve Çinko Silikat Konsantresi). Çinko silikat konsantresini, kendi smelter’ları ile nihai ürene çeviriyorlar. Pb/Ag konsantresini yurt dışına ihraç ediyorlar.

Vazante madeninde 14.6 milyon ton rezerv bulunmakta, yıllık üretim 1.4 milyon ton tuvonan cevherdir. Maden derinliği 350 m olup, akifer içinde olması nedeni ile büyük ölçüde su mücadelesi yapılmakta ve 297 m’den 12.200m3/saat su basılmaktadır. Bu su atımı sağlayan pompa istasyonunun dünyanın en büyüğü olduğu belirtilmiştir. Ortalama Zn tenörü % 10.7 olup, çinkp mineralı willemit’dir. 1.4 milyon ton /yıl (170t/saat) kapasiteli flotasyon tesisinden % 40 Zn tenörlü 135.000 ton/yıl Zn konsantresi % 90 verimle elde edilmektedir. Kurşun flotasyonu ile 4.645 ton/yıl Pb-Ag konsantresi üretilmekte olup, Pb tenörü % 35, gümüş ise 2.000 gr/t’dur.  Kurşun kazanma verimi % 65, gümüş kazanma verimi ise % 55 olmaktadır.

Madende toplam 867 kişi çalışmaktadır. 2014 yılında 15.000 m yerüstü sondajı, 70.000 m yeraltı sondajı yapılmıştır.

Butia Kömür Madeni

Gezinin Brezilya'daki son durağı ise Brezilya’da kömür işletmeciliğinin öncüsü olan ve günümüzde ülkenin endüstriyel kömür kullanımının %80’inden fazlasını karşılayan COPELMİ şirketi idi. Brezilya’nın en büyük özel kömür üreticisi olan şirket, 1883’den beri kömür üretimi yapıyor ve 3 milyar tondan fazla kömür rezervini elinde bulunduruyor.

COPELMI'nin, Porto Alegre, Butiá, Minas do Leâo, Arroio dos Ratos, Cachoeira do Sul, Charqueadas ve Triunfo şehirlerinde işletmeleri bulunuyor. Başlıca üretim yaptığı maden, yıllık 30 milyon tondan fazla dekapaj ve 2 milyon ton kömür üretimi yapılan, Butiá ve Minas do Leâo şehirlerinin arasında bulunan Mina de Recreio. Mevcut sahalarda açık ocak yöntemi ile kazı aralığı 40 m’den 80m derinliğe kadar olan strip-mining yöntemi ile üretim yapılıyor ve çıkarılan tüvenan kömür zenginleştirme tesislerine naklediliyor.

Butia Madeninde açık ocak üretimi yapılmaktadır. Ocakta, 65 adet kamyon, 37 adet yükleyici çalışmaktadır. 2013 yılında, 1.5 milyon ton tüvenan kömür üretmektedir. Kömür zenginleştirme tesisi 500 ton/saat kapasitesli olup, -50 +1 mm Baum jiglerinde -1 mm hidrosiklonda 50 mikron altı atılarak 1 - 0,05 mm arası kömür spirallerde zenginleştiriliyor.

Açık Ocak

 

Maden ve tesislerde yaptıkları incelemelerle, Kurum ziyaretleriyle ve Kongre katılımıyla teknik bilgi görgülerini arttıran katılımcıları, gezinin kültürel ayağı kapsamında da Santiago, Rio de Janeiro, Belo Horizante, Brasilia ve Buones Aires kentleri ile Iguasu Şelaleleri'ne düzenlenen turlarla da buraların doğal ve tarihsel güzelliklerini yakından görme fırsatı buldular.

COPELMI‘de, farklı kömür tabakalarının ayrı yıkanabilirlik ve kalite özellikleri göz önüne alınarak, her bir tabakadaki kömür ayrı ayrı zenginleştirme proseslerine tabi tutuluyor.

 



 

 
Etkinlikler
<Ağustos 2017>
PtSaÇaPeCuCtPz
31123456
78910111213
14151617181920
21222324252627
28293031123
45678910
II. INERMA
Copyright © 2013 Yurt Madenciliğini Geliştirme Vakfı Tüm Hakları Mahfuzdur.